Bağımsız çapraz doğrulama — kart harcaması ve uçuş trafiği

Bağımsız çapraz doğrulama: kart harcaması ve uçuş trafiği

—Resmî veriTüretilmiş gösterge

Bu iki seri modelin girdisi değildir — kasıtlı olarak dışarıda tutulur. Bankalararası Kart Merkezi’nin sektörel kart harcaması bankacılık sisteminden, Eurocontrol’ün uçuş sayıları Avrupa hava trafik yönetimi ağından gelir; ikisi de Kültür ve Turizm Bakanlığı ile DHMİ serilerinden tamamen bağımsızdır. Modele girdi yapılsalardı bu denetim döngüsel hâle gelir ve resmî seriden bağımsız tek kontrolümüzü kaybederdik (aynı gerekçeyle konaklama vergisi de girdi değildir). Burada yalnız ölçüm aracı olarak kullanılırlar: iki bağımsız kaynak aynı yönü gösteriyorsa resmî seriye güven artar; ayrışıyorsa ayrışmanın nedeni aranır.

Uçuş trafiği ↔ havalimanı yolcusu

—Türetilmiş gösterge

Eurocontrol uçuş sayısını, DHMİ yolcu sayısını ölçer — aynı şeyi ölçmezler, bu yüzden düzeyleri değil yıllık büyüme yönleri karşılaştırılır. Yalnız on iki ayı da dolu takvim yılları kullanılır (yarım yıl büyüme oranını bozar) ve her iki kaynakta da sıfırdan büyük değeri olan havalimanı-yılları alınır (kapalı havalimanı dönemleri hesaba girmez).

Bulgu—

Yıllık büyüme: uçuş sayısı ve yolcu sayısı

—

Türkiye Turizm Veri Atlası hesaplaması — kaynaklar: Eurocontrol — Avrupa hava trafik yönetimi ağı istatistikleri, DHMİ — son veri yılı: 2003

Havalimanı başına yıllık uçuş sayısı

Eurocontrol ağ verisi · yalnız tam takvim yılları

Kaynak: Eurocontrol — Avrupa hava trafik yönetimi ağı istatistikleri — son veri yılı: 2025

Havalimanı	Karşılaştırılan yıllar	Ortak yıl	Ort. uçuş büyümesi	Ort. yolcu büyümesi	Yön eşleşmesi

Türkiye Turizm Veri Atlası hesaplaması — kaynaklar: Eurocontrol — Avrupa hava trafik yönetimi ağı istatistikleri, DHMİ — son veri dönemi: 2025 – Haziran 2026

Kart harcaması ↔ geceleme

—Türetilmiş gösterge

Kart harcaması cari TL’dir; enflasyon ayıklanmadan hacim gibi okunamaz. Bu yüzden her sektörün yıllık toplamı aynı yılın ortalama tüketici fiyat endeksine bölünerek reel hâle getirilir ve yıllık büyümeler bu reel seriden hesaplanır. Konaklama harcamasının reel büyümesi, Bakanlığın 81 il toplam gecelemesiyle yan yana konur. Harcama ulusaldır: il dağılımı yoktur, bu yüzden il modeline sürücü olamaz.

Bulgu—

Reel kart harcaması ve geceleme — yıllık büyüme

—

Türkiye Turizm Veri Atlası hesaplaması — kaynaklar: Bankalararası Kart Merkezi, TÜİK Tüketici Fiyat Endeksi bülteni, Kültür ve Turizm Bakanlığı konaklama istatistikleri (geliş/geceleme), Kültür ve Turizm Bakanlığı Tesis İstatistikleri — turizm işletme + yatırım belgeli (kapasite), Belediye Belgeli Tesis İstatistikleri (2022 öncesi kapasite) + Atlas projeksiyonu — son veri yılı: 2025

Turizmle ilişkili altı sektör — reel harcama

—

Türkiye Turizm Veri Atlası hesaplaması — kaynaklar: Bankalararası Kart Merkezi, TÜİK Tüketici Fiyat Endeksi bülteni — son veri yılı: 2025

Yıl	Kart harcaması (nominal, milyar TL)	Reel büyüme	Geceleme (milyon)	Geceleme büyümesi	Yön