Bu sayfa, sürdürülebilirlik göstergelerini turizmin hacmi ve geliriyle yan yana okutur: sertifikalı tesisler, mavi bayraklı plajlar, UNESCO varlıkları, coğrafi işaretler, hava kalitesi, kanalizasyon toplama, organik tarım ve korunan alanlar hem Türkiye genelinde hem il il incelenebilir; her gösterge Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları'na (SKA) bağlanır.
Kartlar her göstergenin en güncel değerini, kaynağının veri statüsü rozetiyle birlikte gösterir. Grafiklerde düz çizgi ilgili sürdürülebilirlik serisi, kesikli gri çizgi aynı yılların toplam gecelemesidir (milyar gece); iki seri ayrı ölçeklerde birlikte seyri gösterir, nedensellik iddiası taşımaz.
Türkiye Turizm Veri Atlası hesaplaması — kaynaklar: Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı — Sürdürülebilir Turizm Programı sertifika kayıtları, Kültür ve Turizm Bakanlığı konaklama istatistikleri (geliş/geceleme), Kültür ve Turizm Bakanlığı yıllık belgeli tesis bülteni — turizm işletme + yatırım belgeli kapasite, Belediye Belgeli Tesis İstatistikleri (2022 öncesi) ve basit konaklama belgeli tesisler (2022 ve sonrası) + Atlas projeksiyonu — son veri yılı: 2025
Türkiye Turizm Veri Atlası hesaplaması — kaynaklar: Türkiye Çevre Eğitim Vakfı / Kültür ve Turizm Bakanlığı — Mavi Bayrak ödül listeleri, Kültür ve Turizm Bakanlığı konaklama istatistikleri (geliş/geceleme), Kültür ve Turizm Bakanlığı yıllık belgeli tesis bülteni — turizm işletme + yatırım belgeli kapasite, Belediye Belgeli Tesis İstatistikleri (2022 öncesi) ve basit konaklama belgeli tesisler (2022 ve sonrası) + Atlas projeksiyonu — son veri yılı: 2025
Türkiye Turizm Veri Atlası hesaplaması — kaynaklar: TÜRKPATENT Coğrafi İşaret Veri Tabanı, Kültür ve Turizm Bakanlığı konaklama istatistikleri (geliş/geceleme), Kültür ve Turizm Bakanlığı yıllık belgeli tesis bülteni — turizm işletme + yatırım belgeli kapasite, Belediye Belgeli Tesis İstatistikleri (2022 öncesi) ve basit konaklama belgeli tesisler (2022 ve sonrası) + Atlas projeksiyonu — son veri yılı: 2026
Türkiye Turizm Veri Atlası hesaplaması — kaynaklar: Avrupa Birliği eAmbrosia coğrafi işaret kayıt defteri, Kültür ve Turizm Bakanlığı konaklama istatistikleri (geliş/geceleme), Kültür ve Turizm Bakanlığı yıllık belgeli tesis bülteni — turizm işletme + yatırım belgeli kapasite, Belediye Belgeli Tesis İstatistikleri (2022 öncesi) ve basit konaklama belgeli tesisler (2022 ve sonrası) + Atlas projeksiyonu — son veri yılı: 2026
Türkiye Turizm Veri Atlası hesaplaması — kaynaklar: UNESCO Dünya Mirası listesi + Kültür ve Turizm Bakanlığı, TÜRKPATENT, Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı anlık değerleri, Kültür ve Turizm Bakanlığı konaklama istatistikleri (geliş/geceleme), Kültür ve Turizm Bakanlığı yıllık belgeli tesis bülteni — turizm işletme + yatırım belgeli kapasite, Belediye Belgeli Tesis İstatistikleri (2022 öncesi) ve basit konaklama belgeli tesisler (2022 ve sonrası) + Atlas projeksiyonu — son veri yılı: 2025
Türkiye Turizm Veri Atlası hesaplaması — kaynaklar: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı — Ulusal Hava Kalitesi İzleme Ağı · Kültür ve Turizm Bakanlığı konaklama istatistikleri (geliş/geceleme) · Kültür ve Turizm Bakanlığı yıllık belgeli tesis bülteni — turizm işletme + yatırım belgeli kapasite · Belediye Belgeli Tesis İstatistikleri (2022 öncesi) ve basit konaklama belgeli tesisler (2022 ve sonrası) + Atlas projeksiyonu — son veri yılı: 2025
Sürdürülebilirlik modülünün S08 göstergesi (sürdürülebilir gıda üretimi ve çeşitlenme), Tarım ve Orman Bakanlığı'nın organik tarım istatistiklerinden hesaplanır: sertifikalı organik yönetimdeki toplam alanın il yüzölçümüne oranı (alt ağırlık 0,8) ile organik ürün çeşidi (0,2). Solda ulusal seyir turizm hacmiyle birlikte, sağda son yılın il sıralaması. 1 km² = 100 ha olduğundan hektar cinsinden alanın km² cinsinden yüzölçümüne oranı doğrudan yüzde okumasıdır. Resmî veri
Türkiye Turizm Veri Atlası hesaplaması — kaynaklar: Tarım ve Orman Bakanlığı — organik tarım istatistikleri, Kültür ve Turizm Bakanlığı konaklama istatistikleri (geliş/geceleme), Kültür ve Turizm Bakanlığı yıllık belgeli tesis bülteni — turizm işletme + yatırım belgeli kapasite, Belediye Belgeli Tesis İstatistikleri (2022 öncesi) ve basit konaklama belgeli tesisler (2022 ve sonrası) + Atlas projeksiyonu — son veri yılı: 2025
Türkiye Turizm Veri Atlası hesaplaması — kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı — organik tarım istatistikleri — son veri yılı: 2025
TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi (MEDAS) bitkisel üretim istatistiklerinden sayılan ürün çeşidi, ilin tarımsal yelpazesinin genişliğini ölçer ve sürdürülebilirlik modülüne S10 göstergesi olarak 12,0 ağırlıkla girer (kullanıcı kararı 2026-08-18; S02'nin yerini aldı). 2025 yılının en geniş yelpazeli beş ili:
| İl | Toplam çeşit | Tahıl + diğer | Sebze | Meyve · içecek · baharat |
|---|---|---|---|---|
| Muğla | 176 | 58 | 54 | 64 |
| Bursa | 158 | 56 | 54 | 48 |
| Adana | 149 | 47 | 44 | 58 |
| Balıkesir | 149 | 56 | 48 | 45 |
| Burdur | 148 | 48 | 48 | 52 |
Kaynak: TÜİK bitkisel üretim istatistikleri — son veri yılı: 2025
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, organik tarım istatistikleri (2002–2025; alan tanımı: organik üretim + doğadan toplama + nadas, geçiş süreci alanı hariç — resmî "organik+geçiş" manşetiyle birebir karşılaştırılamaz) · TÜİK, Merkezi Dağıtım Sistemi (MEDAS) bitkisel üretim istatistikleri.
Bir il seçiniz: dokuz göstergenin ham değeri ve 0–100 skoru, Türkiye ortalamasıyla (mavi çizgi) karşılaştırmalı görülür; altta ilin DEI final skoru ile gecelemesi birlikte çizilir.
| Kod | Gösterge | Ham değer | Skor / 100 | Skor ve Türkiye ortalaması | Ağırlık / 100 |
|---|
Türkiye Turizm Veri Atlası hesaplaması — kaynak: Atlas Destinasyon Mükemmellik Endeksi modeli (Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı · Türkiye Çevre Eğitim Vakfı · Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü · Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı) — son veri yılı: 2025
Yatay eksen sürdürülebilirlik modülü skoru, düşey eksen 2025 il turizm ekonomisi tahmini (logaritmik). Sağ üst: hem sürdürülebilirlik varlığı güçlü hem turizm ekonomisi büyük iller; sağ alt: sürdürülebilirlik varlığı güçlü, turizm geliri henüz sınırlı iller — gelişme alanı burasıdır. Gelir: model tahminiSkor: türetilmiş
Türkiye Turizm Veri Atlası hesaplaması — kaynaklar: Kültür ve Turizm Bakanlığı konaklama istatistikleri, Atlas bağlantısallık modeli, Karayolları Genel Müdürlüğü yol ağı, Atlas Destinasyon Mükemmellik Endeksi modeli, TÜİK nüfus, Atlas turizm geliri modeli (TÜİK + Turizm Uydu Hesabı) — gelir Atlas gelir modelinin tahminidir, resmî istatistik değildir — son veri yılı: 2025
Taşıma kapasitesi tartışmasının ölçülebilir tarafı yoğunluktur: aynı geceleme hacmi geniş bir ülkeye yayıldığında başka, tek bir bölgede toplandığında başka bir baskı üretir. Eurostat bu baskıyı iki ölçütle yayımlar — kilometrekare başına geceleme (mekânsal) ve 1.000 yerleşik kişi başına geceleme (toplumsal). Solda ülkeler, sağda Türkiye'nin İBBS-2 bölgeleri aynı iki ölçütle; iki panel de 2024 yılına aittir ve sıfır tabanlıdır. Eurostat bölgesel tablosu 2025 yılını da yayımlamıştır; ancak ulusal tabloda Türkiye ve AB-27 için iki ölçüt en son 2024 yılında eksiksizdir ve iki panel birbiriyle karşılaştırılabilsin diye bölgesel panel de 2024 yılıyla çizilmiştir (bölgesel kaynağın künyesindeki son veri yılı 2025'tir). Uluslararası kurumsal veri
Kaynak: Eurostat turizm veri tabanı (ulusal tablolar) — son veri yılı: 2024
Kaynak: Eurostat turizm veri tabanı (ulusal tablolar) — son veri yılı: 2024
Kaynak: Eurostat turizm veri tabanı (NUTS2 bölgesel tablolar) — son veri yılı: 2025
Kaynak: Eurostat turizm veri tabanı (NUTS2 bölgesel tablolar) — son veri yılı: 2025
Kaynak: Eurostat turizm veri tabanı, erişim tarihi 26 Temmuz 2026.
Birleşmiş Milletler'in 2030 Gündemi, 17 amaç ve 169 hedeften oluşur; turizm bu çerçevede iki hedefte açıkça anılır: 8.9 (istihdam yaratan, yerel kültürü ve ürünleri öne çıkaran sürdürülebilir turizm politikaları) ile 12.b (sürdürülebilir turizmin etkilerini izleyecek araçların geliştirilmesi); deniz kaynaklarının turizm yoluyla sürdürülebilir kullanımı ayrıca 14.7'de geçer. Aşağıdaki tablo, Atlas'ın sürdürülebilirlik göstergelerini ilgili amaç ve hedeflere bağlar; rozetlere tıklayarak resmî amaç sayfalarına ulaşabilirsiniz.
| Kod | Atlas göstergesi | İlgili SKA | İlişkinin dayanağı |
|---|---|---|---|
| S01 | Sertifikalı konaklama tesisi oranı (%) | SKA 12 · 12.bSKA 8 · 8.9 | Sürdürülebilir turizm sertifikasyonu, sürdürülebilir turizmin etkilerini izleme araçlarının (12.b) ve istihdam ile yerel kültürü destekleyen sürdürülebilir turizm politikalarının (8.9) doğrudan karşılığıdır. |
| S03 | Hava temizliği skoru (PM10) | SKA 11 · 11.6SKA 3 · 3.9 | Şehirlerin hava kalitesinin iyileştirilmesi (11.6) ve hava kirliliğine bağlı sağlık yükünün azaltılması (3.9) hedefleriyle ilişkilidir. |
| S04 | Orman alanı oranı (%) | SKA 15 · 15.1SKA 15 · 15.2 | Karasal ekosistemlerin ve ormanların korunması ile sürdürülebilir yönetimi hedeflerine karşılık gelir. |
| S05 | Coğrafi işaret yoğunluğu / 100.000 kişi | SKA 8 · 8.9SKA 12 · 12.b | Yerel kültür ve yerel ürünleri öne çıkaran turizm, 8.9 hedefinin açık ifadesidir; tescil sistemleri izleme altyapısına katkı verir. |
| S06 | Uluslararası tanınırlık skoru | SKA 11 · 11.4SKA 14 · 14.1SKA 6 · 6.3 | Kültürel ve doğal mirasın korunması (11.4) ile yüzme suyu ve kıyı çevre kalitesi belgeleri (Mavi Bayrak → 6.3, 14.1) bu bileşiğin karşılıklarıdır. |
| S07 | Kanalizasyon toplama kapsamı vekili (deşarj ÷ dağıtılan su, %) | SKA 6 · 6.3 | Su kalitesinin iyileştirilmesi ve arıtılmamış atıksu payının azaltılması hedefine VEKİL göstergedir: TÜİK bu dönem için arıtma hizmet kapsamını yayımlamadığından, kanalizasyon şebekesinden deşarj edilen atıksuyun dağıtılan suya oranı kullanılır. Yağmur suyu ve sızma nedeniyle bazı illerde %100'ü aşabilir; gösterge sıra (percentrank) ile puanlandığı için bu puanı etkilemez. |
| S08 | Sürdürülebilir gıda üretimi ve çeşitlenme skoru (organik tarım) | SKA 2 · 2.4SKA 12 · 12.bSKA 8 · 8.9 | Sertifikalı organik üretim, dayanıklı ve sürdürülebilir gıda üretim sistemleri hedefinin (2.4) doğrudan karşılığıdır; bakanlık sicilinden yıllık izlenebilir olması sürdürülebilirliğin izleme araçları hedefine (12.b), organik ürün çeşidinin genişliği ise yerel ürünü ve kültürü öne çıkaran turizm hedefine (8.9) bağlanır. |
| S09 | Korunan alan / miras koruma skoru | SKA 15 · 15.1SKA 15 · 15.5SKA 13 | Korunan alanlar karasal ekosistem hedeflerinin (15.1, 15.5) temel aracıdır; iklim uyumuna (SKA 13) dolaylı katkı sağlar. |
| S10 | Bitkisel ürün çeşitliliği (ürün çeşidi sayısı) | SKA 2 · 2.5SKA 2 · 2.4SKA 15 · 15.5 | İl düzeyinde yetiştirilen bitkisel ürün çeşidinin genişliği, tohum ve bitki genetik çeşitliliğinin korunması hedefinin (2.5) il ölçeğindeki gözlenebilir karşılığıdır; çeşitlenmiş üretim dayanıklı tarım sistemleri hedefine (2.4) ve tarımsal peyzajdaki biyolojik çeşitliliğe (15.5) bağlanır. Gösterge üretim MİKTARINI değil ÇEŞİT SAYISINI ölçer; büyük tarımsal üretim tek başına yüksek skor getirmez. |